Roztocze

zwierzyniec DSC2320Pasmo wzniesień ciągnących się przez 180 kilometrów od Kraśnika do samego Lwowa na Ukrainie. Jako turyści spoglądamy na nie przez pryzmat szerokiego pasa ciekawie ułożonych form krajobrazu. Poczynając od Kraśnika kończąc na dolinie Wieprza pomiędzy Szczebrzeszynem i Zwierzyńcem rozpościera się Roztocze Zachodnie. Zbudowane jest ze skał górno kredowych, głównie opok na której zalega w przeważającej części pokrywa lessowa. Jego urokiem są pięknie pofalowane wstążki pól, tworzące bajeczne wzory o każdej porze roku. Prawdziwe przygodny poczujemy wędrując po charakterystycznym dla obszarów lessowych labiryncie, głęboko wciętych wąwozów, suchych dolin i stromych jarów, będących efektem erozyjnej działalności wodny. Wąwozy porośnięte są buczyną karpacką, miejscami borem jodłowym.

Obszar od linii Szczebrzeszyn, Zwierzyniec po obniżenie terenu na linii źródła rzeki Różaniec, Narol aż po Lubyczę Królewską obejmuje Roztocze Środkowe. Za tą linią do samego Lwowa rozpościera się Roztocze Wschodnie.
Obszar zbudowany jest z utworów kredowych opok i gez na których zalegają pozostałości osadów trzeciorzędowych piaski, piaskowce oraz wapienie. Bardzo dawno temu, w trzeciorzędzie, było tutaj płytkie morze o bogatej florze i faunie. Utworzyło warstwę osadów które następnie uległy zmyciu przez wodę a nieliczne jej płaty zachowały się do czasów obecnych na wierzchołkach wzniesień zwanych ostańcami. Wzgórza te możemy zobaczyć w pobliżu w okolicach Szozd i Tereszpola. Ciekawą formą poznania geologii tego regionu jest zwiedzanie kamieniołomów. Do ogólnie odstępnych możemy zaliczyć kamieniołom Babia Dolina koło Józefowa, kamieniołom w Bruśnie Starym czy ścianka dydaktyczna koło Kasnobrodu.

W trzeciorzędzie nastąpiło podniesienie Roztocza i obniżenie Kotliny Sandomierskiej co z kolei spowodowało powstanie spękań tektonicznych. To one dostarczają niezapomnianych przeżyć podczas zwiedzania przełomów rzek Tanew, Jeleń, Szumu i Sopotu. Woda pokonując kolejne stopnie, wydaje charakterystyczny dźwięk szumiącego potoku.
Ciekawą formą krajobrazu są wydmy piaskowe uformowane w ostatnim okresie tworzenia krajobrazu Roztocza. Wysokie na kilka, kilkanaście metrów, podłużne lub wijące się podłużne twory działania wody i wiatru, porośnięte sosnowym lasem.

Mówiąc o krajobrazie nie możemy zapomnieć o bogactwie zbiorowisk roślinnych. Występują naturalne bory sosnowe, jodłowe oraz buczyna karpacka, które miejscami przyjmują charakter pierwotny. Możemy napotkać grądy i olsy. Bardzo ciekawą i mało docenianą przez turystów są zbiorowiska torfowiskowe.
Znajdziemy również zbiorowiska roślinne uznawane przez badaczy jako sztuczne takie jak pola, łąki i coraz rzadziej występujące pastwiska, tak bardzo wtopione w otaczającą nas przestrzeń że przestaliśmy je postrzegać jako coś nienaturalnego.

Bogactwo warunków siedliskowych oraz klimatycznych sprawia iż teren zasiedlają setki gatunków zwierząt. Do dużych zwierząt tego regionu należy zaliczyć jelenie, sarny, dziki, wilki daniele i łosie. Na szczególną uwagę zasługują koniki polskie, które ponownie powróciły na teren Roztocza w 1982 roku. Podmokłe tereny oraz rzeki zasiedlają bobry oraz wydry. Świat ptaków jest również bardzo bogaty i zróżnicowany, ich siedliskiem są lasy, łąki oraz pola. Spotykamy tutaj orlika krzykliwego, myszołowa, jastrzębia.
Polski krajobraz nie mógł by się obejść bez bociana białego oraz jego "czarnego brata". Na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego występuje 8 gatunków sów. Gady reprezentują zwinka żyworodna, zaskroniec, padalec (również w odmianie turkusowej), żółw błotny, żmija zygzakowata.

Wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe są chronione w ramach utworzonego Roztoczańskiego Parku Narodowego oraz kilku parków krajobrazowych na terenie których wytyczano kilkanaście ścieżek przyrodniczych. Obiekty poprowadzono po najciekwaszych fragmentach zbiorowisk roślinnych usytułowanych w pobliżu interesujących form geologicznych, gdzie przyjemne zwiedzanie zostało połączone z elementem edukacji dla dzieci i dorosłych.
Dla entuzjastów turystki pieszej i rowerowej wytyczono dziesiątki kilometrów znakowanych szlaków pieszych i rowerowych.

Na terenie Roztocza zachowały się liczne zabytki kultury materialnej. Do najstarszych zaliczamy grodzisko z początków państwowości polskiej znajdującej się we wsi Sąsiadka.
Przydrożne leśne i polne drogi usiane są licznymi kapliczkami i krzyżami a każdy z nich ma swoją historię. Znajdują się tutaj również klasztory i miejsca kultu religijnego. Do ciekawszych należą kaplice na wodzie, miejsca uzyskania wielu łask i cudów. Charakterystycznymi zabytkami Roztocza Wschodniego są niewątpliwie urokliwe cerkwie ukryte wśród pól i lasów, opuszczone pomniki przedwojennych mieszkańców tej ziemi.